Toplum Baskısının Gücü – Asch Deneyi

asch deneyi
Abone Ol
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Asch Deneyi

Asch uyum deneyleri, 1950’lerde Solomon Asch tarafından yürütülen bir dizi psikolojik deneydi. Deneyler, bir kişinin kendi fikirlerinin grupların görüşlerinden ne ölçüde etkilendiğini ortaya çıkardı. Asch, insanların grubun geri kalanına uymak için gerçeği görmezden gelmeye ve yanlış bir cevap vermeye istekli olduklarını keşfetti.

Uyumluluğa Daha Yakından Bakış

Kendinizi konformist (Sorgulamadan itaat eden, boyun eğen, uyum sağlamış.) mi yoksa uyumsuz biri olarak mı düşünüyorsunuz? Çoğu insan gibiyseniz, muhtemelen haklı olduğunuzu bildiğiniz ancak akranlarınızın geri kalanıyla uyum sağlayamadığınızda bir gruba karşı koyacak kadar uyumsuz olduğunuza inanıyorsunuz.

[geo_alert style=”2″ color=”info” ]

Araştırmalar, insanların genellikle inandıklarından çok daha fazla uyum sağladıklarını gösteriyor.

[/geo_alert]

Kendinizi şu durumda hayal edin:  Görme testini tamamlamanızın istendiği bir psikoloji deneyine katılmak için kaydoldunuz.

Diğer katılımcılarla bir odada oturduğunuzda, bir çizgi parçası gösteriliyor ve ardından farklı uzunluklarda üç bölümden oluşan bir gruptan eşleşen çizgiyi seçmeniz isteniyor.

asch deneyi

Deneyci, her katılımcıdan tek tek eşleşen çizgi parçasını seçmesini istiyor. Bazı durumlarda, gruptaki herkes doğru çizgiyi seçiyor, ancak bazen diğer katılımcılar oybirliğiyle farklı bir çizginin aslında doğru eşleşme olduğunu beyan ediyorlar.

Peki deneyci size hangi çizginin doğru eşleşme olduğunu sorduğunda ne yaparsınız? İlk cevabınızı mı verirsiniz yoksa grubun geri kalanına uymayı mı seçersiniz?

Asch’ın Uyum Deneyleri

Psikolojik terimlerle, uyum, bir bireyin ait olduğu sosyal grubun söylenmemiş kurallarına veya davranışlarına uyma eğilimini ifade eder. Araştırmacılar, insanların sosyal normları ne ölçüde takip ettikleri veya ne ölçüde isyan ettiklerini uzun zamandır ilgileniyorlar. Asch, grubun geri kalanının yanlış olduğunu bilseler bile, bir gruptan gelen baskının insanları nasıl uyum sağlamaya yönlendirebileceğine bakmakla ilgileniyordu. Asch’ın deneylerinin amacı: Gruplar halinde uyumluluğun gücünü göstermekdi.

asch deneyi

Asch’ın Deneyleri Nasıl Gerçekleştirildi?

Asch’ın deneyleri, çalışmanın anlaşmalı denekleri, saf deneklerin yanında normal katılımcılar gibi görünmesini içeriyordu. Deneyde bulunanlar, eylemlerinin gerçek deneysel katılımcılar üzerinde bir etkisi olup olmadığını görmek için belirli şekillerde davranacaklardı.

Her deneyde bir saf denek katılımcı, deneye “katılan” diğer birkaç anlaşmalı deneklerle birlikte bir odaya yerleştirildi. Saf deneklere bir “görme testi” ne katıldıkları söylendi. Sonuç olarak, toplam 50 öğrenci Asch deneyinin bir parçasıydı.

Anlaşmalı deneklerin tümüne, deney sunulduğunda yanıtlarının ne olacağı söylendi. Ancak saf deneğin, diğer öğrencilerin gerçek katılımcılar olmadığına dair hiçbir fikri yoktu. Her öğrenci hangi çizginin (1, 2 veya 3) hedef çizgiyle eşleştiğini sözlü olarak duyurdu.

Deneysel durumda 18 farklı deneme vardı ve anlaşmalı denekler bunların 12’sinde (Asch’ın “kritik denemeler” olarak adlandırdığı) yanlış yanıtlar verdi. Bu kritik denemelerin amacı, katılımcıların gruptaki diğerlerinin nasıl yanıt verdiğine uymak için yanıtlarını değiştirip değiştirmeyeceklerini görmekti.

Prosedürün ilk bölümünde anlaşmalı denekler soruları doğru cevapladılar. Bununla birlikte, sonunda deneyciler tarafından nasıl yönlendirildiklerine bağlı olarak yanlış cevaplar vermeye başladılar.

Çalışma ayrıca bir kontrol koşulundaki 37 katılımcıyı da içeriyordu. Ortalama bir kişinin çizgilerin uzunluğunu doğru bir şekilde ölçebilmesini sağlamak için, kontrol grubundan doğru eşleşmeyi ayrı ayrı yazmaları istendi. Bu sonuçlara göre, katılımcılar % 99 doğru cevabı seçtiler.

asch deneyi

Deneyin Sonuçları

Uyumluluk deneylerine katılanların yaklaşık %75’i grubun geri kalanıyla en az bir kez aynı cevabı verdi.

Deneyler ayrıca grupta bulunan insan sayısının uyumluluk üzerindeki etkisine de baktı. Sadece bir başka anlaşmalı denek mevcut olduğunda, katılımcıların cevapları üzerinde neredeyse hiçbir etkisi yoktu. İki anlaşmalı deneğin varlığının sadece küçük bir etkisi oldu. Üç veya daha fazla anlaşmalı denekde görülen uyum düzeyi çok daha önemliydi.

Asch ayrıca, anlaşmalı deneklerden birinin doğru cevabı verirken, anlaşmalı deneklerin geri kalanının yanlış cevabı vermesinin uyumu önemli ölçüde düşürdüğünü buldu. Bu durumda, katılımcıların sadece %5 ila %10’u grubun geri kalanına uymuştur (müttefikin ne sıklıkla doğru cevap verdiğine bağlı olarak). Daha sonraki çalışmalar da bu bulguyu desteklemiş ve sosyal desteğe sahip olmanın uyumla mücadelede önemli bir araç olduğunu öne sürmüştür.

asch deneyi

Asch Deneyinin Sonucundan Neler Çıkartmalıyız?

Deneylerin sonunda katılımcılara neden grubun geri kalanıyla aynı cevabı verdikleri soruldu. Çoğu durumda, öğrenciler grubun geri kalanının yanlış olduğunu bilseler de alay konusu olma riskini almak istemediklerini belirttiler. Katılımcılardan birkaçı, grubun diğer üyelerinin cevaplarında doğru olduklarına gerçekten inandıklarını söyledi.

[geo_alert style=”2″ color=”info” ]

Bu sonuçlar, uyumluluğun hem uyum sağlama ihtiyacından hem de diğer insanların daha akıllı veya daha iyi bilgilendirilmiş olduğuna dair bir inançtan etkilenebileceğini göstermektedir.

[/geo_alert]

Asch’ın deneylerinde görülen uyumluluk seviyesi göz önüne alındığında, uyaranların daha belirsiz veya yargılamanın daha zor olduğu gerçek yaşam koşullarında uyum daha da güçlü olabilir.

 

Uyumu Etkileyen Faktörler?

Asch, insanların nasıl ve ne zaman uyum sağladığını hangi faktörlerin etkilediğini belirlemek için başka deneyler yapmaya devam etti. Sonuçta :

 

  • Daha fazla insan bulunduğunda uyum artma eğilimindedir. Bununla birlikte, grup büyüklüğü dört veya beş kişiyi aştığında çok az değişiklik olur.
  • Görev daha zor hale geldiğinde uyumluluk da artar. Belirsizlik karşısında, insanlar nasıl yanıt verecekleri konusunda bilgi almak için başkalarına başvurur.
  • Grubun diğer üyeleri daha yüksek bir sosyal statüye sahip olduğunda uyumluluk artar. İnsanlar gruptaki diğerlerini kendilerinden daha güçlü, etkili veya bilgili olarak gördüklerinde, grupla birlikte hareket etme olasılıkları daha yüksektir.
  • Bununla birlikte, insanlar özel olarak yanıt verebildiklerinde uyumluluk düşme eğilimindedir. Araştırmalar ayrıca, bir gruptaki en az bir başka bireyden destek aldıklarında uyumluluğun azaldığını göstermiştir.

asch deneyi

Asch Deneyine Gelen Eleştiriler

Asch’ın uyum deneylerine yönelik en önemli eleştirilerden biri, katılımcıların neden uymayı seçtiğine odaklanıyor. Bazı eleştirmenlere göre, bireyler aslında grubun geri kalanına uyma arzusundan ziyade çatışmadan kaçınmaya çalışmış olabilir.

Bir başka eleştiri de, laboratuvardaki deneyin sonuçlarının gerçek dünyadaki durumlara genellenemeyeceğidir.

[geo_alert style=”2″ color=”info” ]

Birçok sosyal psikoloji uzmanı, gerçek dünyadaki durumların laboratuvarda olduğu kadar net olmasa da, uyum sağlamak için gerçek sosyal baskının muhtemelen çok daha büyük olduğuna ve bunun da konformist davranışları önemli ölçüde artırabileceğine inanmaktadır.

[/geo_alert]

Asch’ın Psikolojiye Katkıları

Asch uyumluluk deneyleri, psikoloji tarihindeki en ünlüler arasındadır ve uygunluk ve grup davranışı üzerine çok sayıda ek araştırmaya ilham vermiştir. Bu araştırma, insanların nasıl, neden ve ne zaman uyum sağladığına ve sosyal baskının davranış üzerindeki etkilerine dair önemli bilgiler sağlamıştır.

Bu Yazıya Tepki Ver

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Giriş Yap

Web Tapınağı ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!